نما به نما




جلد دوّم : نمای متحرک

عنوان کتاب : نما به نما

جلد دوّم : نمای متحرک

تألیف : استون دی. کانز/ مترجم : محمد گذر‌آبادی

انتشارات بنیاد سینمایی فارابی





"...کارگردان هر روز سر صحنه از خودش می‌پرسد :« بهترین راه برای اجرای این صحنه کدام است؟» و مدیرتولید هم هر روز از کارگردان می‌پرسد :«می‌توانی تا پایان روز تمام این نماها را بگیری؟» موفقیت هر فیلمی تا حد زیادی بسته به پاسخی است که برای این پرسش‌ها می‌یابید؛ و در نهایت این کارگردان است که باید پاسخ‌های صحیح را پیدا کند. تنها تجربه به شما می‌آموزد که چگونه تمام نماهایی را که برای یک روز برنامه‌ریزی شده، بگیرید. تجربه‌ایی که در نهایت بر موفقیت هنری کارگردان تأثیر می‌گذارد..."

این جملاتی از مقدمه‌ی جلد دوّم کتاب "نما به نما" است و خود نشان می‌دهد که ما با چه کتابی طرف هستیم : کتابی آموزشی در مورد کارگردانی سینما. همه می‌دانیم که چاپ کتاب آموزشی خوب در مورد کارگردانی سینما در کشورمان از انگشتان دست‌ها تجاوز نمی‌کند، این موضوعی کاملا بدیهی برای تمام ما بوده است، زیرا تمام ما در دوره‌‌ی هنرجویی خود به‌ دنبال کتاب خوب گشته‌ایم. مثلا نسل ما هنوز هر کتاب در این زمینه می‌بیند ناخودآگاه کتاب را با کتاب "چگونه کارگردانی کنیم" آقای آریخن که به همت مرکز گسترش سینمای تجربی و انتشارات فارابی چاپ شده، مقایسه می‌کند و همیشه هم دلایلی برای کامل‌تر بودن آن کتاب در مورد کثرت مثال‌هایش پیدا می‌شود، مثلا جلد اوّل همین کتاب "نما نما" در مقایسه با کتاب "چگونه کارگردانی کنیم" شاید خود یک بازنده است.

اگر توجه کنیم که "چگونه کارگردانی کنیم" مربوط به اواخر دهه‌ی هفتاد میلادی است و هنوز هم کامل‌ترین کتاب برای آموزش دکوپاز و تقطیع نما در ایران است به عمق وخامت موضوع که همان کمبود کتاب در این عرصه است پی می‌بریم.

اما غرض از معرفی جلد دوّم این کتاب وجود موضوعی کاملا بدیع در مورد کارگردانی در سینماست... همانطور که از همان چند جمله‌ی بالا استناد می‌شود، آنچه در آموزش و فراگیری سینما اهمیت دارد، عملی بودن آن است نه صرفا دانستن آن. در عین حال در سینما زمان نقشی تعیین کننده دارد و همیشه نمی‌توان برای گرفتن تصمیمات هنری و فنی در مورد فیلم به تعمق پرداخت که هیچ، اغلب باید در همان حال حاضر و با شرایط موجود در صحنه تصمیم گرفت. یک مثال ساده همان بازی شطرنج است. هیچ بازی رسمی بدون وجود ساعت شطرنج اعتبار رسمی پیدا نمی‌کند، زیرا برنده‌ی بازی شطرنج کسی که در یک زمان مساوی با حریفش بهتر و عاقبت اندیش‌تر بازی کند و گرنه در یک زمان دراز تصمیم به حرکت خوب گرفتن بی‌ارزش است.

در سینما هم دقیقا همین‌ طور است، یعنی میزان دانسته‌های یک سینماگر اصلا مهم نیست، مهم این است که او در لحظه چه تصمیماتی می‌گیرد و دقیقا همین موضوع است که کتاب "نما به نما" جلد دوّم را از کتابی با تئوری‌های پیچیده‌ی سینمایی، به کتابی بر اساس تئوری در عمل و در سر صحنه تبدیل می‌کند و این امتیازیست بزرگ برای رجحان این کتاب بر جلد اوّلش و همین طور کتاب‌های هم‌سنخش. کتاب پر است از تجربه‌ها و مسائلی که هرکه در این وادی مشغول بوده با آن کم و بیش دست و پنجه نرم کرده است و می‌تواند نگاه دیگران به این مقوله را تجربه‌اندوزی کند.

مطلب فوق در عنوان انگلیسی اثر هم پیداست :

Film directing shot by shot:

Visualizing from concept to Screen



که ترجمه‌ی تحت الفظیش می‌شود، کارگردانی فیلم قاب به قاب : عینیت بخشیدن از مفهوم(ایده) تا پرده نمایش.

به همین دلیل است که راقم این سطور که خود از خواندن این کتاب فراوان محضض گشته، شما را نیز به خواندن آن دعوت می‌کند.

کتاب: سینما چیست؟
نویسنده : آندره بازن
مترجم : محمد شهبا
انتشارات هرمس
چاپ دوم ۱۳۸۲- ۲۳۹ صفحه - ۲۳۰۰ تومان
آندره بازن از چهره های شناخته شده تاریخ سینمای فرانسه است. وی را به همراه تروفو و گدار از بنیانگذاران موج نوی سینمای فرانسه دانسته اند.
این کتاب در اصل ترجمه سلسله مقالاتی است که در کتابی تحت عنوان What Is Cinema توسط هیو گری جمع آوری شده و در سال ۱۹۷۱ منتشر شده است. این کتاب اولین بار در سال ۱۳۷۶ توسط بنیاد سینمای فارابی منتشر شد که همینک بسیار کمیاب است. چند سال بعد انتشارات هرمس این کتاب را در یک جلد منتشر کرد.
در این کتاب که با قلم و نثر زیبای محمد شهبا به فارسی برگردانده شده و با یادداشت هایی از ژان رنوار و فرانسوا تروفو همراه است با مفاهیم بنیادی زیبایی شناسی سینما آشنا می شویم.
هستی شناسی تصویر عکاسی؛ اسطوره سینمای تام ؛ تکامل زبان سینما ؛ امکانات و محدودیت های مونتاژ ؛ در دفاع از سینمای مختلط ؛ بررسی سبک روبر برسون ؛ مطالبی در باره چارلی چاپلین ؛ ارتباط سینما و نقاشی و همچنین مقالاتی درباره دزد دوچرخه ؛ دزیره ؛‌ امبرتود ؛ لایم لایت ؛ کالبریا ؛ اسطوره موسیو وردو ؛ سرنوشت ژان گابن و سینمای وسترن از جمله مطالبی است که در این کتاب با آنها برخورد خواهید کرد.
مطالعه این کتاب در درک بیشتر سینما و آشنایی بیشتر با مفاهیم آن در نزد علاقه مندان مفید خواهد بود

کتاب: چگونه کارگردانی کنیم
نوشته ی دانیل آریخن به ترجمه ی عباس اکبری از انتشارات سروش، بهترین کتاب در زمینه ی اموزش کارگردانی و همچنین آموزش دکوپاژ
این کتاب در برخی دانشگاه های دنیا نیز تدریس میشود ، نگارش آن توسط نویسنده به مدت 20 سال طول کشیده، مقدمه ی نویسنده مربوط به سال 1975 است و ترجمه ی فارسی آن شامل تقریبا700 صفحه است . البته تیراژ کتاب بسیار پایین بوده و چاپ اول 1384 تنها 2000 نسخه و چاپ دوم 86 نیز 2000 نسخه میباشد.

کتاب: کارگردانی مستند
نوشته مایکل رابیگر
ترجمه حمیدرضا احمدی لاری
از نشر ساقی
"کارگردانی مستند" ساختن یک مستند ویدئویی را به خواننده اش می آموزد. برای چنین کاری با طی مراحل از پیش طراحی شده و انجام پروژه های آموزشی ای که در کتاب موجود است, خواهد توانست شخصآ ظرافت های تکنیکی را در کنار ملاحظات محتوایی تجربه کند.
مایکل رابیگر مستندسازی است که سالها علاوه بر ساختن فیلم های مستند, کلاس ها و دوره های اموزشی ای در این مورد برگزار می کرده است. کتاب کارگردانی مستند در شکل فعلیش حاصل تمامی این تجربه هاست.
این کتاب نه تنها کتاب خوبی برای مبتدی ها خواهد بود, بلکه کسانی هم که دستی در کار ساخت فیلم مستند دارند می توانند با خواندن این کتاب نکات تازه ای را تجربه کنند.

کتاب: آثار کلاسيک سينمای مستند
ويليام روتمن 1997
ترجمه:محمد گذرآبادی
انتشارات هرمس
چاپ اول 1379
مستندهای کلاسيک
سينمای مستند از دير باز بخش مهمی از ماهيت سينما را تشکیل ميدهد وتاريخ سينما از آغاز تاکنون آثار بسيار خوب و مهمی را در زمينه فيلمهای مستند به خود ديده است و بديهی است که همچون سينمای داستانی, مورد بررسی ها و تحليلهای مختلفی قرار ميگيرد. يکی از بهترين نمونه های بررسی دقيق سينمای مستند و آثار آکادميک اين سينما کتاب " آثار کلاسيک سينمای مستند " نوشته ويليام روتمن است .اين کناب به نقد فيلمهای مستند ماندگار تاريخ سينما می پردازد و به گفته خود مولف سعی دارد تا رويکردی تجربه گرايانه در زمينه نقد اين فيلمها داشته باشد و به نوعی نقد تجربی دست بزند . روتمن در اين کتاب کوشيده است تا تجربيات خود از ديدن فيلمهايي را که در کتاب بدانها پرداخته به شکلی بيان کند تا مخاطب کتاب نيز با ديدن فيلمها به همان شيوه يعنی بهره مندی از وجوه تجربی فيلمها به نوعی تحليل شخصی برسد. روتمن که دکترای فلسفه از دانشگاه هاروارد دارد در اين اثر سعی ميکند تا با گام نهادن به حيطه خود آگاهی که منجر به شناخت از پيرامون ميشود به سراغ فيلمها برود و با تجربه ای که از تماشای فيلمها بدست مي آورد به تحليل آنها بپردازد. " آثار کلاسيک سينمای مستند " مشتمل بر شش فصل است که در هر فصل, به ترتيب فيلمهای نانوک شمالی (فلاهرتی), زمين بی نان (بونوئل), شب و مه (رنه), وقايع نگاری يک تابستان (مورن و روش), روز يک مادر خوشبخت (ليکاک و چوپرا), به گذشته منگر(پنه بيکر). تحليل مقاله گونی که روتمن پيرامون هر يک از فيلمها ارائه ميدهد به نوعی نقد همزمان با شرح فيلم شبيه است. در واقع روتمن در طول هر تحليل سعی ميکند تا بازگوئی و شرح دقیق و گاهی نما به نمای فيلم به نوعی به فلسفه فيلمساز در آن بخش از فيلم بپردازد و در انتهای نوشته / فيلم به جهانبينی و هدف اصلی فيلمساز از خلق اثر دست يابد. از اين نظر و با توجه به عکسهای متعدد از نماهای مورد اشاره در تحليل, خواننده کتاب چنانچه فيلمهای مورد بحث را نديده باشد, بازهم ميتواند به نگرش فيلمساز دست يابد و با اثر ارتباط برقرار کند. در واقع روتمن تا حد زيادی به هدف خود يعنی درگير کردن مخاطب با يک تجربه جديد از فيلم دست پيدا ميکند. با اينحال کتاب از نبود شناسنامه دقيق فيلمهای مورد بررسی که ميتوانست حتی بسار موجز هم مورد اشاره قرار گيرد صدمه خورده است.

کتاب: تاريخ سينمای ايران, از آغاز تا سال هزار و سيصد و پنجاه و هفت
مسعود مهرابی
ناشر: مولف
چاپ اول 1363
بهای نسخه چاپ نهم:1420 تومان

کتاب: جامع ويدئو
نويسنده: ديويد چشاير
ترجمه: احمد وخشوری
انتشارات: بنياد سينمايي فارابی
تاريخ چاپ: 1377
220 صفحه
مصور رنگی – گلاسه
7500 تومان

کتاب: ماهيت سينما
مولف: بزرگمهر رفيعا
چاپ: اول - 1374
انتشارات: اميرکبير
224 صفحه
4000 ريال

www.njavan.com/forum/showthread.php